Hera Büyüktaşcıyan’ın Nilüfer Şaşmazer’in küratörlüğünde Arter’de gerçekleşen Hayalet Kuartet adlı sergisi, geçmişin şehirde bıraktığı yankıları dinlemeye yönelen bir sergi.

“Tasarladığı her afişte beklentileri bozarak bakışımızı değişime zorlayan” Zafer Lehimler’in afişleri ve tasarıma yaklaşımı üzerine.

Saadet Türköz’ün sanatı, insan sesinin söz ile ses arasında gidip geldiği, ne biri ne de diğeri olduğu, iki ucu kavuşturan ve onlar arasında hareket eden, doğaçlamalarla var olan bir sanat.

« Böyle bakınca başka türlü bakamazsın. Başka türlü bakamayınca başka türlü yaşayamazsın. Yaşamak sandığımız kadar içeriden değil, çoğu zaman dışarıdan öğrenilen bir ritimdir. Ritmi kim kurarsa, gerçeğin sınırlarını da o çizer. Karga ritim sever. »

« Sanat kurumu eleştirel olabilir, kapsayıcı olabilir, kolektif olabilir,
ama bu özellikler, içinde işlediği daha geniş yönetim ve finansal çerçeve
değişmeden kalıcı bir dönüşüm
üretmez. »

« İlk kez bulunduğum bir yer değil, defalarca görüp zihnimde tekrar ettiğim bir sahnenin içindeyim. Eskiden hatırlamak, yaşanmış bir şeyin izini sürmekti. Bugün ise çoğu zaman maruz kalınmış görüntülerin birikimi. »

Fırat Özeler’in 2023 yapımı belgesel filmi Kavur, ilkin Ömer Kavur’a ve hayatına dairmiş gibi dursa da, aslında onun anısına, bir yandan da bu anıyla özdeşleştiği kadarıyla insan olma deneyimine dair bir film. Bir melez film.

« İbret ve hayret duygularıyla birlikte işleyen bu hikâyede okur ürperiyor ama aynı zamanda düşünüyor: Dünyanın bilinen düzeni, insanın olağan yerleşikliği ne kadar sağlam? Bir hovarda neden kurda dönüşür ve neden bu soruyu sormak gerekiyor? »

Sanata duyulan tutkuyu merkezine almakla birlikte, sanatı ekonomik ilişkilerden ayrı bir yerde konumlandırmayan bir filme dair.

Hâlâ küresel dünyanın finans ve iş merkezi ve başkentlerin başkenti olan bir kente dair dünden bugüne uzanan, tarihsel ve eleştirel bir düşünce silsilesi.

« Bu kültür aynı taşı hamamda da musallada da kullanmış. Aynı mermer hem arınmaya hem de vedaya eşlik ediyor. Taş kalıyor, insan gidiyor. »

« Her şey iç içe geçmiş bir ağın parçası. Ve biz de bu ağın parçasıyız.
Bizden ayrı bir doğa ya da doğadan ayrı bir biz diye bir şey yok. »

Krzysztof Kieślowski’nin 1991 yapımı kült filmi The Double Life of Véronique, karakterlerin birbirine somut eylemleriyle değil, ruhları arasındaki bağ üzerinden etki ettiği bir film.

Entropinin mimarisine hizmet eden anıtlar üzerine.

Serdar Kökçeoğlu’nun Pil adlı kitabı ile belgeselcilik pratiği arasında mekik dokuyan etraflı bir söyleşinin ilk kısmı.

« Rüyam dedi ki bu ak sakallı bol rüzgârlı adam sana iyi gelecek, canını yakacak belki bazen ama kalbindeki derin yarıkları tamir edip de sana kendinle ilgili paha biçilmez bir miras bırakacak giderken. »

Özellikle akıllı telefon kullanıcılarını hedefleyen dikey formatlı mikro dramalar Çin’den dünyanın pek çok ülkesine hızla yayılmış durumda.

Romanlarını araştırmalarından değil yaşadıklarından damıtan, olağandışı bir gerçekçi edebiyatçı olarak Orhan Kemal aynı vasıfla bir yeraltı yazarı olarak da sınıflandırılabilir mi?

« Dünyada evsizlik hissinin giderek arttığını gördüm. Sadece göçmenler, mülteciler ve sığınmacılar değil bizler de ahlaki, siyasi ve ruhsal olarak evsiz hâle geliyoruz. »

Hâle Albayrak’ın küratörlüğünü üstlendiği Okunamayan, okunabilir ile okunamaz bulunanın arasındaki eşikte konumlanan, yeni bir okunsallığın olduğu kadar yeni bir yazınsallığın arayışında olan bir sergi.

« [B]azen mimarlığın en güçlü hamlesi, topografyanın zaten söylediği şeyi bastırmak değil ona kulak vermektir. »

Britanya Festivali, Jane Drew ve Maxwell Fry’ın mimarlığı, South Bank’in kamusal yapıları, Tropik Modernizm, Afrika uygarlıkları, köle ticareti ve
hak yemek üzerine.

« Şehre gecenin çöktüğünü sayısız
defa görmüştü ama karanlığın çöktüğüne ilk defa şahit oldu. Şehirde kendini yalnız hissettiği nice zaman olmuştu ama bir şehrin yalnızlığına
ilk defa tanıklık etti. »

« Geçici programın kalıcılığı devletin inadı değildir yalnızca; insanın alışkanlığa razı oluşudur. Geçici denen şey, bir gün biteceği için değil, bittiğinde geride bir beden bıraktığı için kalıcıdır. Tıpkı kabuk gibi: Atılır, süpürülür, kaybolur… »

« Emily’nin bireysel iradesi yok;
kendine has hatalar yapması ya da kişisel zaferlere ulaşması imkânsız.
O kadar ki Emily bir insan değil, istatistiksel bir veri. Emily’yi kendi kaderinden korumak imkânsız. »

Hera Büyüktaşcıyan’ın Nilüfer Şaşmazer’in küratörlüğünü yaptığı Hayalet Kuartet sergisi madde ile malzemeyi iç içe geçiren, ikisi arasında bir bütünlük oluşturan bir sergi.

Sundance’deki çeşitli programlardan Sundance Collab’e uzanan bir tarihçe.

« İşte benim ilk gerçek evim; kendimi
ait hissedebildiğim, dünya dışı dünyalara açılan ilk kapı; tümüyle yalnız kalabildiğim ilk huzurlu mekân; sırtımı yaslayabildiğim güvenli ilk dayanak. »

All Her Fault, özgürleşmeye dair gibi gözükmesine karşın bir suç döngüsünü devam ettirmek üzerinden tasarlanmış bir anlatıya sahip.

Gus Van Sant’ın 2003 yapımı kült filmi Elephant, yönetmenin filmografisinde Gerry’yle birlikte ayrıksı bir noktada konumlanan, belki de Van Sant’ın üretmiş olduğu filmler içinde hem stilistik hem de içerik açısından en uç iş.

« İnsan bir yere her gittiğinde aynı kişi olmuyor; mekân insanı bir önceki hâline yaklaştırabiliyor. Daha önce oturduğun masaya tekrar oturmak, geçmişteki kendinle kısa bir temas gibi. »

Yeni Hollywood’un ilk dönemini noktalayan bir film üzerine notlar.

« Sinyalin var olmadığı noktada
varlık kendine bir yer bulur; temas ortaya çıkar. Dikkat süremizi geri kazanabiliriz. Bozulmuş zihin ritmimiz,
nefes alabildiğimiz bu yerlerde
yeniden akort edilebilir. »

« Öyle bir an geldi ki öfkeden kendimi tokatlamak istedim. Kendimi tokatlamak. Tokatlamak. Susmuyorlar. Kafamın içinde sesler. Olup olmadık yerlerde yükseliyorlar. Bir tane değiller. […] Sussunlar istiyorum. »

« Yerin altını ağ gibi sarmış su yollarından ya da kanalizasyondan geçen veya çeşmelerden şıpır şıpır ya da gürül gürül akan suların sesi bazen ekşimsi, bazen tatlıdır. »

Deniz Tortum’un 2020 yapımı filmi Maddenin Halleri, yaşam ile ölüm, varoluş ile yokoluş, reel ile sanal, mekân ile bellek çiftlerini eşzamanlı olarak kat eden maddeci bir belgesel film.

Óliver Laxe’in 2025 yapımı Sirât’ı, anlatının erkenden dağıldığı, geriye bir hikâyeden çok bir hissin kaldığı, çölün devasa bir göçebelik alanına dönüştüğü bir film olarak okunabilir mi?

İnsanın kendi hayatında ve çekirdek ailesinde bir bebeğe nasıl bir alan açtığı kadar kentin bebekli bir aileye nasıl bir alan açtığını da sorgulamayı amaçlayan yazı dizisinin ilk metni.

« Samanbahça içinde bulunduğu kente benziyor biraz. Hani nasıl bölünmüş Lefkoşa suriçi başka, yüksek sarı taş duvarların dışı bambaşka, Samanbahça da Surlariçi’nde öyle […] sokulmuş bir kucağa, bölünmemek için gizlenmiş. »

Ahmet Mert Hasret ve Cem Yünür’ün Bir zamanlar, eski zamanlarda, belki hâlâ hiçbir şey gerçekten bitmedi başlıklı sergisi, düşünsel ve biçimsel bir işbirliğiyle inşa edilmiş, karşıtlıklar ile ortaklıkları bir arada kavrayan bir sergi.

« Bilgisayar ve akıllı telefonla sosyal medya çoğumuzun hayatında kendine yoğunluklu olarak yer buluyor: Her yere, herkese, neredeyse her zaman açık ve açılan modern gözetleme pencereleri. »

Savaş makinelerinin giderek kendi hedeflerini tayin ettiği bir dünyada hâlâ savaştan söz edebilir miyiz?

« İşte o an anladım. Sorun sadece sistem değildi. Sistem insanların içindeki korkuyu büyütüyordu belki ama o korku zaten oradaydı. Ve ortaya çıkmak için doğru anı bekliyordu. »

Hayatın esası, sessiz detaylar,
yaşarken kaçırılan sıra dışı şeyler ve hikâye anlatıcılığı üzerine.