Gaspar Noé’nin Irréversible’ı bir sarmal; hem Noé’nin filmografisini derinleştiren bir tarafı var hem de kendi içinde bir tür derinlikli daire çiziyor. Noé’nin filmleri özelinde: Film esasen “Noé evreni” olarak adlandırabileceğimiz bir evrenin parçası ve bu evrenin bir diğer noktasını ya da hareket hattını görünür kılarak başlıyor ve bir diğerine doğru uzanıyor (I Stand Alone’a filmin başındaki işaret ve tabii, filmin sonu ile Enter the Void arasındaki bağ). Kendi içinde: Film yalnızca geri döndürülemez bir olayı, makus bir durumu işlemiyor, aynı zamanda onu tam da geriye sararak, baştan sona değil de sondan başa, ama bu (tersinmiş) yolu kat ederken de hep döne döne görünür kılıyor (Film boyunca sürüp giden, hatta son planı da tanımlayan döngüsel-dikey kamera hareketi). Dolayısıyla, filmin anlatısal olmaktan ziyade geometrik-duygulanımsal olduğunu söyleyebiliyoruz: Bir şeye dair değil de bu şeyin yarattığı etkiye, “baş dönmesi”ne dair bir film. Bir sarmalsa da, neden, hiçbir yönün tayin edilemediği o noktaya, enginliğe, nokta figüründe analoğunu bulan o berraklığa filmin başında da sonunda da farklı farklı şekillerde kavuşması (Kapkaranlık açılış, apaydınlık kapanış). Özetle, Noé’nin filminin “tartışılırlığı”nın yalnızca bir peçe ya da perde olduğunu, bu filmdeki bakışın, nesneye de özneye de indirgenemez olması itibarıyla, neredeyse aşkınsallaştığını iddia ediyoruz; filmde olanlar ile onların kayda alınışı arasında etkileri bakımından bir fark olmaması, ikincinin ilkini yoğunlaştırması hasebiyle. Noé’nin Enter the Void’da mükemmelleştirdiği, upuygun içeriğini bulduğu o yaklaşım, ilkin Irréversible’da karşımıza çıkar: Özneyi de nesneyi de aşan gazsal, moleküler bakış açısı. Wax’te bu filmin (ya da bir filmin) konuşulması için daha iyi bir neden olabilir mi? Konu başlıkları:

• Oyunculuk ve ikna.
  
• Tavır, kamera ve anlatı.
  
• Ölü alanlar, tansiyon.
  
• Geriye döndürülemez olan ve geri sarım.
  
• Planlar ve döngüsellik.
  
• 2001: A Space Odyssey referansı.
  
• Evrenler arasılık.
  
• Daire, gökyüzü, madde.
  

Podcast Türkçe ve süresi 27:07

Berk Özalp, film, Gaspar Noé, Hasan Cem Çal, Irréversible, podcast, sinema, Wax