“Küçük başarmışlıklar” ve
son iki yılda öne çıkan iki roguelike oyun
–özünde bir poker oyunu olan
Balatro ile bir slot makinesi oyunu
olan Clover Pit– üzerine.

Rougelike oyunları sevenler için yeni bir oynama motivasyonu önerisi:
Umut vaat eden tembel tanrı pozisyonu. Oyun oynarken de orta sınıfa mahkûm olmaya bir tür başkaldırı.

“Yakın tarihimiz protesto kültürleri açısından hayli fırsat yaratan bir aralık oldu.” Bob Vylan’ın dediği gibi
“Biz gökten zembille inmedik /
Burada yaşıyoruz.” Ses çıkarabilen sanatçılar düzen bozuyor, punk rock heyecan yaratıyor.

Çok katmanlı yapısı, çok iyi düşünülmüş dünyası, karmaşık mekaniği, anlatıyı taşıyan görselliği ve oyuncuda tekinsiz bir ruh hâli yaratan müzikleriyle hayatı güzelleştiren Blue Prince üzerine.

Hiç kimse mutlak iyi veya kötü değil. Olaylar ilerledikçe dünyalar, geçmişler ve amaçlar birbirine giriyor ve içinden çıkılmaz bir hâle geliyor. Epey punk bir çizgi roman! Her an her şey olabiliyor. Herkes ayrı bir cins. Hayashida’nın çizim üslubu da anlatıya paralel.

“Serbest salınımda, ayakları çok da
yere basmayan” bir film olan Queer vesilesiyle filmin yönetmeni ile
filmin senaryosunun temelinde yatan romanın yazarı üzerine.

Seri üretilen veya bire bir kopyalanabilen kültür ürünlerinin
az sayıda tüketilmiş olanlarının makbullüğü üzerine.

Senaryosu vasat olsa da keyifle oynanan CD Projekt Red’in
Cyberpunk 2077’si vesilesiyle estetiği, tekno-direnişçileri ve nostaljisiyle cyberpunk üzerine.

Sorunları “her pikseline, her kod satırına” sirayet etmiş seçim tabanlı oyun Detroit: Become Human,
androidler ve robotlar üzerinden ahlak dersi vermeye ilişkin.

Oyunlardaki arayüzler anlatıda o kadar belirleyici ve hayatı kolaylaştırıcı ki farklı ortamlara da sızmaya başladı. Bu durum isekai adlı anime alt türünde çok net görünüyor. Oyun okuryazarlığı büyük avantaj sağlıyor isekai izlerken.

« Son zamanlarda popülerleşen bazı oyunlarda strateji de anlatı da giderek sınırlandırılıyor ve bütün zafer koşulları RNG’ye bağlanıyor. Oyuncu tarafından sarf edilen efor en aza indirilirken bütün yenme koşulları toplanan eşyalara bağlanıyor. »

Rap müziğin Türkiye’de yaygınlaşan yeni icra türü ile on yıl öncesinin arabesk rap şarkıları arasındaki büyük benzerlik ve arabesk rap ile arabesk kültüründen beslenen rap arasındaki fark üzerine.

Keyif veren Resident Evil Village’dan hayal kırıklığı yaratan The Medium’a, sırtını anlatıya yaslamış bazı sürükleyici korku oyunları ve kimi karakterlerin sığlığı üzerine.

Tüm popülerliğine karşın Mark Z. Danielewski’nin House of Leaves’i kolay okunabilen bir kitap değil. Okurun aktif katılımını gerektiren metin, “tecrübeyi okumanın da ötesine taşıyan” bir ergodik edebiyat örneği.

« [A]slında yaptığımız onca boş şeyin yaradığı tek bir durum var: Yaptığımız şeyi bir kâğıda yazıp üstlerimize göstermek. Onlar da bu kâğıtları iş yaptırdıklarının ispatı olarak kendi üstlerine götürüyor. »

Medyadaki terör temsillerinin, korku ve şüphe ortamını körükleyen, klişe ve olumsuz tutumları sürdüren, karmaşık sorunları aşırı basitleştirebilen nitelikleri üzerine.

Sinemada, yıllar içinde toplumsal beklentiler, ekonomi, sosyal dönüşümler ve benzeri etkenlere bağlı olarak değişen tür tanımları ile
görmek istediğimiz “niş” şeyleri sunan “istismar filmleri” üzerine.

Kadın ve kadının temsili söz konusu olduğunda “Feminist olduğum düşünülmesin, ama…” diye söze başlayanlar, feminizmle aralarına neden bir mesafe koymak isterler?

Yine harika yazılmış bir hikâye: Acımasız bir korsan olma hayalini sürdüren Guybrush Threepwood “küçük orman canlılarını travmatize etmeye, meşhur korsanları kör kuyularda merdivensiz bırakmaya devam ediyor.”

Melodram, sevilesi kötüler, hiç de fena olmayan iyiler, giderek muğlaklaşan iyilik ve kötülük kavramları, ahlak savunuculuğu, kötülükten ziyade fayda gözeten düşmanlar ve masum-tecrübeli ikilemi üzerine.

Çocuklara kötü örnek olan bir
kahraman mı; yoksa gerçekleri gösteren toplumsal bir ayna mı? İlk ortaya çıktığı 1939 yılından bu yana Batman’in başına gelenler, hikâyelerinin ele alınışı ve karakterin algılanışı üzerine.

Yaratılan dünyanın fiziksel koşulları ve karmaşık tarihi o denli iyi kurulmuş ki, oyunun geçtiği zamana neler sonucunda gelindiği ve karakterlerin kişiliklerinin nasıl oluştuğu mükemmel bir şekilde yerine oturuyor.

“Eskiden tecrübe etmiş olduğumuz şeylerin, yeni versiyonlarından daha iyi olduğuna dair yıkılmaz bir inancımız var.” Bu inancın kaynağı geçmiş
özlemi mi?

Spoiler vermeden hakkında ayrıntılı yazılmasına imkân vermeyen, tek
bir hikâyesi olmaksızın iç içe geçmiş
çok sayıda anlatı içeren ve anlatı içinde kullanılması beklenmeyen unsurları “ürkütücü bir şekilde” oyuncunun karşısına çıkaran sürprizli bir oyun.

Sadece bağımlıları için yeni bir oyun tanıtımı değil, –kutu oyunundan bilgisayara– RYO’lara bir giriş: “1988 tarihli Pool of Radiance’dan günümüze kadar, sürekli yenilenen Dungeons & Dragons kural setleri oyun geliştiricileri için önemli bir başlangıç noktası.”

« [L]azer tabancalarla ‹temiz› bir şekilde savaşan bireylerin pazarlanması kafa derisini lime lime etmiş […] cinsiyetsiz bir varlığın insanlara grafik işkenceler uygulayarak gerçek hazza ulaşmalarını sağlamaya çalışmasına göre daha kolay. »

Merakla beklenen oyunlardan 
Twelve Minutes’i sinema ve edebiyattaki döngüsel kurgularla karşılaştıran bir inceleme: “Zamanda geri gidip geçmiş benliğimizi bilgilendirmek yerine
mevcut bilgimizle bir sürece yeniden başlamakla ilgili bir arzu.”

« Barbie ilk ortaya çıktığında mesleği modellikti. Yıllar içinde, ‹ Biz kızlar her şey olabiliriz › sloganıyla özgeçmişine astronotluktan voleybol koçluğuna pek çok meslek ekledi. »

« Esasen bir kültürün parçası olunduğunu göstermek için icat edilmiş etiketler artık o kültür üzerinde dışlayıcı bir hegemonya kurmaya, katı ve saçma kurallar koymaya yarıyor bence. » Siz kendinizi bir gamer olarak tanımlar mısınız?

Net bir kazanma-kaybetme durumu sağlamayan oyunlardan The Sims,
non-game olarak etiketleniyor.
Oysa bu tür oyunlar, oyuncularına bireysel anlatılarını yaratmakta çok büyük bir özgürlük tanıyor.

Oyun ortamını açıklamak için immersion’a karşılık olarak sıklıkla başvurulan kavramlardan biri presence. Oyuncunun bulunduğu yerden “başka bir yere ışınlanmasına” işaret ediyor. Oysa oyun deneyimi başka bir gerçeklik tarafından kuşatılmaya daha yakın.

« Oyun oynarken alternatif bir
gerçeklik aramıyoruz, kendi adımıza anlamlandırabildiğimiz bir tecrübenin peşindeyiz. Önümüze koyulan veya içine sokulduğumuz şey ne kadar gerçeğe yakın olursa olsun […] bir ruh hâlinin peşindeyiz daha çok. »

Bir oyunun tekrar tekrar oynanabilmesini sağlayan hangi nitelikleridir? Anlatı-mekanik tartışmasının ötesine geçip, oyunlarla kurulan ilişkilerin ve alınan hazların çeşitliliğini fark etmek daha iyi bir perspektif sunmaz mı?

H.P. Lovecraft ve Junji İto etkileri taşıyan oyunda, Japonya’nın Shiokawa kasabasının eski tanrıları yeniden uyanıyor ve dünya bir delilik sarmalına sürükleniyor.

Kol/bacak koparmak, zihin kontrolü,
ağ fırlatma, zehirli dikenler…
Şahane vakit geçirmek için gerekli
her şeyi sunan platform oyunu Carrion’u benzerlerinden ayrıştıran özelliklerden biri sürünerek ilerleniyor oluşu.

Post apokaliptik bir evrende ortaçağ silahlarını ileri teknolojiyle birleştiren bir oyunda, yıkılarak, ezilerek, aşağılanarak, parçalanarak ve
canlı canlı yem olarak hem güçlenmek
hem de kafa dağıtmak üzerine.

M.C. Escher, Frank Lloyd Wright
ve Tadao Ando’yu ilham kaynakları arasında gösteren William Chyr tarafından tasarlanmış keşif/bulmaca oyunu Manifold Garden, Öklid geometrisine sahip bir evrende “imkânsız geometri”yi kullanıyor.

Milyonlarca insana çalışma imkânı sağlayan film ve dizi sektörü zor bir dönem geçiriyor. Pandeminin çekimlere etkisi mekân tercihleri, kamera seçimi, oyuncu performansları, buluntu görüntü kullanımı benzeri pek çok unsurda kendisini gösterecek.

Kozmik korkuyla ilgili her listede bulunan ve listelerdeki tek çizgi roman olmasıyla da göze çarpan
Junji İto’nun Uzumaki adlı mangası muhteşem anlatısı, karakterlerin bedenlerinin geçirdiği dönüşüm
ve tekinsizliği ile kayda değer.

Seyirciyi sürpriz bir sonla ters
köşeye yatırmasıyla tanınan
M. Night Shyamalan’ın korku türüne katkısı, filmleri ve bilindik motifleri başarıyla harmanlandığı Apple TV+ dizisi Servant üzerine.

Farklı bir strateji ve farklı bir kas hafızası isteyen dövüş oyunlarının tümünü çatır çatır oynayabilen iki şampiyon e-sporcu üzerine.
J.K. Rowling’in transfobisi bir yana SonicFox ile Dragon iyi ki varlar.

‘Açık dünyada hayatta kalma zanaatı’ türü oyunlardan Don’t Starve, Minecaft’a iyi bir alternatif. Ölüp hayalete dönüştükten sonra oyunu bilgisayar hafızasından öfkeyle silseniz de uzun süre küs kalamayabilirsiniz.

Olaylar kıyametten yüz yıl sonra geçiyor. Şehir planlama ve teknoloji epey ilerlemiş. Aşırı zenginler yüksek yerlerde yaşarken aşağıda patlamaya hazır bir kitle sefalet içinde. İnsan kendini cyberpunk bir evrende buluyor.

Küresel olarak yaşanan süreç,
KC Green’in bir çizgi hikâyesini ve ondan türetilen meme’i akla getiriyor.
Yangının ortasında kahveden
bir yudum alıp gülümsemeyi ihmal…

Bilgisayar başında çalışırken huzur dolu bir çalışma müziği dinlemek, işten kaçmak için arada canlı sohbet penceresine takılmak, tüm bunları yaparken de kendine arkadaş isteyenler için tasarlanmış YouTube kanalı ve “study girl” üzerine.

Bir kuşağın kendi doğrusunu tek doğru kabul etmesi, kendinden sonra gelen kuşakları “bozuk” bulması, hayat tercihlerinin tartışma konusu olması ve bunların hip hop kültürüne yansımaları üzerine: “…Yaşlıyım / Çok yaşlıyım / Yarına kapalı bir kapıyım / Paslıyım…”

Yetersizlik, paranoya ve karamsarlık… The Outer Limits’i ıskalamamak gerek, çünkü harika bir maceraya katılmak, iç dünyadan dış limitlere ulaşan şaşkınlık ve gizemi tecrübe etmek için birebir.

Spotify 2019 kullanıcı özetleri, müzik dinleme alışkanlıklarına ilişkin önemli veriler sunuyor. İnsan, New York’ta olan bitenleri ustaca anlatan Nas’ı değil de Ankara’yı iyi ifade Aga B’yi en çok dinler bulabiliyor kendini.

Bir ülkedeki oyuncu davranışlarını
bir başka ülkedekinden ayırmak mümkün mü? Türkiye’deki oyun kültürünü var eden, dönüştüren etkenler neler? Oyunların milliyetçi pratiklerle ilişkisi nasıl?

#MeToo hareketi oyun endüstrisinde de etkisini gösteriyor. Çevrimiçi nefretle savaşmanın yolları araştırılıyor.
Öte yandan çevresindeki insanlara zarar verdiği kanıtlanan ünlülerin bazı hayranları taraf seçerken yanılıyor.

Dünya hızla değişirken, yeni müzikal altyapılar üretiliyor ve içerik değişen kültürü yansıtıyor. Değişim Rüzgârları’nı dinleyip, durumu Rocko gibi
kabul etmek gerekiyor belki de.

Saldırganlığın sorumluluğunu oyunlara yüklemek bu denli kolayken kimse, gelecek kaygısı, ekonomik yetersizlikler, tanık olunan veya maruz kalınan şiddet, yaygın nefret söylemi gibi konular hakkında düşünmek istemiyor.

Bağımsız bir ikiliden mekanik olarak farklı iki strateji oyunu: Biri kaynak toplama temelli kutu oyunlarının
Star Trek ile harmanı sayılabilir,
diğeri ise satrançla Starship Troopers arasında bir yerde duruyor.

Mortal Kombat ve Doom gibi oyunlar, oynayanları şiddete yönlendirmiyor; aksine Clint Eastwood filmlerinden öğrenilen varoluş biçimlerinin fütursuzca ve zevkle uygulanabilmesi için güvenli alanlar sağlıyor.

Gelip giden işlerin ve sonu gelmeyen angaryaların arasında oynanabilen,
son derece heyecanlı, tekrar tekrar oynanınca sıkmayan, yüksek tempolu, bağımlılık yapan, harika tasarlanmış, şahane müzikleri olan bir aksiyon
oyunu üzerine.

J Dilla, birbirleriyle ilgisiz ve bağımsız değerlendirildiğinde pek kayda değer olmayan sample’ları harmanlamakta büyük bir usta. Onun bu yaklaşımını, insanın kendi hayatına aktarma çabası bile hayatı dönüştürmeye yetebiliyor.

Rap müzik piyasasını aşarak ana akım müzikle rekabet eden Ezhel, kariyerinin başından beri, kendisi her ne ise o doğrultuda sözler yazıyor öte yandan tutarlı tavrı onun bazı insanların hedefi hâline gelmesine engel olamıyor.

Gerçeküstü ve minimal grafikleri, komik hikâye anlatımı ve sevimliliğinin içine yerleştirebildiği ciddi mevzularıyla ilgiye değer kısa bir oyun. Piku ile tek veya Niku’nun da katılımıyla çok oyunculu olarak ailece oynanabilir.

Beş yıldır kayıpken birden ortaya çıkan bir gemide mürettebata ve yolculara
ne olduğunu anlamak için yürüyerek delil toplamak ve yaratılmış evrenin güzelliğine vurulmak üzerine.

Kaybettiği ailesinin intikamını almaya çalışan bir silahşor olunabilen Westerado: Double Barreled hem iyi bir western hem de olabildiğince açık dünya. “Çılgın AAA fiyatlarına (ve halkla ilişkiler gürültüsüne) bulaşmadan [western] zevki yaşamak mümkün!”

Güçlü kadın karakterler, kesilen boğazlar, ustaca kaybedilen cesetler, etrafa saçılan bağırsaklar, titizlikle planlanmış ritüeller, sağlam büyücülük referansları ve korku filmi takıntılılarına her sahnesi şölen niteliğinde bir dizi.

Şehir filmdeki esas zalim olabileceği gibi kahramanın en büyük yardımcısı da olabilir. “Bir şehir ne kadar karışıksa anlatıyı da aynı oranda karıştırabilir, son derece basit bir olayı bile kafkaesk seviyede bir labirente çevirebilir.”

Spies Like Us’tan Transformers’a “göründüğünden daha fazlası” şeylerin renkli dünyası ve sıradan bir şeyin sıradışına dönüşebilme ihtimalinin hayatın monotonluğundan
bıkkın olanlar için giderek daha çekici
bir hâle gelmesi üzerine.

Türkiye’nin ilk rol yapma oyununun
fikri bir yılbaşı günü sokakta yürüyen
bir kadını bir ‘maganda’nın taciz etmesi ve akabinde gelişen olaylar sonrasında ortaya çıkar.

Bir uzay panteri tarafından parçalanmak, suda boğulmak, çeşitli deliklerde çok dişli yaratıklar tarafından yenmek ve her ölümü büyük bir neşeyle karşılamak… Etkileyici sinematiklerle sürükleyici bir hikâye.

ODTÜ Teknokent’te TaleWorlds tarafından geliştirilmiş bir rol yapma oyunu Mount & Blade. Calradia adlı
bir bölgede, farklı stratejilerle
güç kazanma ve yükselme üzerine kurulu bir macera.

« Levyeyle uzaylıların ağzına vura vura bir sorunu çözmektense, arkadaşımızın açık tuttuğu kapıdan geçerek bir yerlere varmayı daha derin ve önemli bir seçenek olarak görüyorum. »

« Tek hamleyle orduları yerden yere vurabilen Darth Vader, buğulu gözlerle çölde ufka bakmaktan başka pek işe yaramayan Luke Skywalker’dan
kat kat daha havalıdır! »

Totaliter rejimler ve bunlarla mücadele, oyun endüstrisinin gündeminden hiç düşmese de yakın zamanda politik içerikli ve eleştirel işlerde bir artış var. 1979 Revolution: Black Friday, Beholder ve Orwell: Keeping an Eye on You bu metinde üzerinde durulanlar.

Ürün yerleştirme, sanatın içine sızarak onu değersizleştiriyor mu; yoksa hayatı taklit eden işlerin olmazsa olmazı mı? Oyun gibi etkileşimli ve çok katmanlı
bir mecra bilgi dahil herhangi bir ürün için nasıl bir ortam sunabilir?

Çok oyun oynayanların başında beyaz erkekler gelmiyor. Buna rağmen ‘büyük’ oyunların çoğunluğu onlara yönelik. ABD’de siyahlara tanınmış dar hareket alanında doğup gelişmiş hip hop’un, oyun kültürüne çok katkısı olabilir.