Christopher Nolan’ın Dunkirk’ü diğer filmlerine kıyasla zamanın, kipleri arasında bölünmektense bir kipinin bölünmesi üstünden tanımlanır: Şimdiki zamanın çatallanmaları. Gerçekten, Interstellar’daki dairesel zaman, Inception’daki sarmal zaman ve Tenet’taki tersinir zamanla karşılaştırıldığında Dunkirk’teki bambaşka bir zamandır: Çatallı zaman. Burada kasıt tabii ki savaş üstünden modellenen bir zaman olacaktır; savaşın şimdiye odaklanmışlığını, bu şimdinin farklı mekânlarda farklı seyir hızlarında devinme şeklini model alan bir zaman. Tam da bu nedenle film, üç farklı uzayda, kara, hava ve denizde “geçer”, bu uzayları kat eder; ama bir yandan bu uzaylar üstünde hareket eden faillerin kesişmelerini sağlayacak bir eylemliliği onlar için şart koşmaktan, böylesi bir “kavuşturucu çizgi”yi çekmekten geri durmaz. Pilotlar botları korur, askerler botları bekler ve savaş bittiğinde, bu bölünmüş uzay tümlenir ve işte, “eve dönmek” de bu anlama gelir: Parçalanmamış bir zaman-mekâna varış. Bu varışa dek ise şimdi hep bölünecektir, sürekli ve rötarlı bir şekilde bölünecektir; “savaş devam ediyor”sa bu bölünme durmayacaktır ve evet, Dunkirk de budur; şimdinin yekpare olana dek parçalanışı, giderek daha da az; farklı perspektiflerden görülen şimdi ya da diğer bir deyişle, çoklu bir “savaş hattı” olarak şimdiki zaman. Tabii tüm bunlar, diğer taraftan, aynı anda “bu filmi neden konuştuğumuz”a da cevap Wax’te. Dahası için bullet’lar:

• Savaşın zamanı ya da çoklu/çatallı şimdiki zamanlar.
  
• Savaşın genel koordinatları: Kara, deniz ve hava.
  
• Diken üstünde: Ses ve yoğunluk.
  
• Müziğin salınımı.
  
• Tansiyon, ses ve müzik.
  
• Saf katarsis.
  
• Perspektif ve yaratım.
• Çerçevenin kurulumu.
  

Podcast Türkçe ve süresi 36:44

Berk Özalp, Christopher Nolan, Dunkirk, film, Hasan Cem Çal, podcast, savaş, sinema, Wax